Blog

Zompig

Een van de fijne dingen van Duitsland is dat de musea altijd een uitstekende collectie hebben. Zo ook Museum Ludwig in Keulen. Wat de wisselexpositie was weet ik niet meer, maar de vaste collectie was een feest voor het oog. In de vaste opstelling behalve keramiek van de meester ook twee Picasso-schilderijen, waaronder onderstaand stilleven. Het genie van Picasso is dat bijna elk schilderij goed is. Dit stilleven is woest geschilderd op een blauwe ondergrond. De enige kleuren zijn zwart, wit, gebrande en ongebrande omber. Het schilderij lijkt erg onaf, maar er valt zo véél te zien: de robuuste strepen van tafel en tafelkleed, de drievoudig herhaling van de citrusvorm van mandoline, fruitschaal en tafelkleed, de uitgekraste lijnen (de overhang van het tafelkleed rechts waar niets meer gedaan is), het harde contrast tussen zwart en wit in de fruitschaal. Het schilderij lijkt haar centrum te hebben in de ‘stomp’ van de marmeren vuist. De cirkelvorm daarvan komt weer terug in het gat van de mandoline en de uitgekraste appels/sinaasappels in de fruitschaal. Maar waarom nou die vuist? Geen idee. In de achtergrond zijn veel stukken ‘zompig’ gelaten, maar Picasso komt daarmee weg, altijd. Het mooiste vind ik nog wel de verbindende lijn tussen de bovenkant van de mandoline en de boog van de fruitschaal. Net als de horizontale lichtstreep in de achtergrond slaat die kraslijn waarschijnlijk nergens op (in ieder geval niet op iets realistisch), maar juist daardoor krijgt het stilleven een magische, bijna dwingende kracht.

Pablo Picasso, Mandoline, fruitschaal en marmeren vuist, 1925

Pablo Picasso, Mandoline, fruitschaal en marmeren vuist, 1925

Geconstrueerd

Vóór mijn wiskundestudie heb ik bouwkunde gestudeerd. Daar, in Delft, heb ik geprofiteerd van de uitstekende tekenlessen. We leerden tekenen naar de waarneming. Niet heel technisch of academisch, eerder pragmatisch: goed meten en schatten, met name van de perspectivische verkorting. Perspectief tekenen deden we uit het handje, naar de waarneming, zonder hulpmiddelen of trucjes. In de onderstaande tekening zie ik daar dingen van terug: bril en hoed bieden veel steun voor de verhoudingen van het gezicht. Met name de ogen zijn dan een koud kunstje: als je de bril eenmaal goed hebt, vertelt die precies waar de ogen moeten staan. Afgezien van een enkel detail (ra, ra, welk?) ben ik over deze tekening prima tevreden. Of het moet zijn dat die misschien een beetje te statisch is, te geconstrueerd?

Chiel, 50 x 65 cm

Chiel, 50 x 65 cm

Precisie

Het portretmodel van vanavond is, op speciaal verzoek van Frits, een van de andere tekenaars. Normaal tekent Maurice model, nu zít hij portret. Onderstaande tekening is mijn tweede van de avond. Eigenlijk heb ik er weinig op aan te merken. Het is een goed georganiseerd portret geworden: precies en gedetailleerd waar detaillering nodig is, schetsmatiger op de plekken van lagere importantie. De arceringen zijn strak uitgevoerd, met een bijna militaire precisie. Dat is niet helemaal mijn stijl, het gebeurde ongemerkt. Blijkbaar was ik lekker aan het werk?

Maurice, 50 x 65 cm

Maurice, 50 x 65 cm

Kijken

De organisatie van een portret is de organisatie van de aandacht, de aandacht van de kijker. Het gekke is dat je als tekenaar geen gewone kijker bent. Natuurlijk kijk je wat je doet. Maar je moet ook kijken door de ogen van een ánder, en al rekening houden met díens aandacht. Op zich is onderstaande tekening best geslaagd. De gelijkenis zit er aardig in. Maar op de een of andere manier ben ik te veel los gegaan op het haar. Daardoor heeft het haar een mooie vorm en ruimtelijkheid gekregen, maar wordt daardoor de aandacht weggetrokken van het gelaat. Hetzelfde geldt voor het licht/donker. De nek en blouse zijn niet zo zwaar aangezet, maar het licht/donker in het haar wel en dat trekt ook mijn kijkersoog weg van het gelaat. Of ben ik nu te perfectionistisch?

Zarah, 50 x 65 cm

Zarah, 50 x 65 cm

Ierse pop

Deze tekenavond hadden we live-muziek. Het naaktmodel had haar vriendje meegenomen en hij was muzikant. De hele avond hebben we genoten van stuwende Ierse popmuziek. Het was nogal een uitdaging: een model dat niet stilzit, de handen die voortdurend bewegen, die mond die opent om te zingen, de vorm van de gitaar met zijn snaren en hals. Hard werken, dus. Over onderstaande tekening ben ik best tevreden. Veel aandacht heb ik besteed aan het geheel van romp, armen, handen en gitaar, wellicht iets te veel. Daardoor krijgt het hoofd misschien minder aandacht, maar gelukkig is de balans niet zoek. Iets meer context was alleen mooi geweest: bijvoorbeeld iets van de stoel en een schaduw op de achtergrond. Ieder mens heeft toch een schaduw?

Luke singing, 50 x 65 cm

Luke singing, 50 x 65 cm

Focus

Het ‘portret’ van deze tekenavond is een regelmatig terugkerend model uit het Alkmaarse met een niet eenvoudig te treffen gezicht. Ik heb extra mijn best gedaan, misschien wel omdat ik dit al wist, zie onderstaande tekening. De gelijkenis zit er goed in. Tevreden ben ik vooral met de variatie in de grijzen. En met de focus op het gelaat. Het haar en de kleding heb ik gelaten voor wat het is, dat versterkt heel mooi de aandacht op het gezicht. Ik zie (uiteraard) wel een paar verbeterpuntjes, maar al met al is dit een goed georganiseerd portret geworden.

Annette, 50 x 65 cm

Annette, 50 x 65 cm

Kuiltjes

De organisatie van een portret is mijn thema voor dit tekenseizoen. Het aardige daarvan is dat dat niet meer afhangt van de gekozen techniek. Organiseren kan je doen in elke techniek: potlood, inkt, aquarel of wat je maar wil. Alleen had ik beter niet over organisatie kunnen beginnen, want onderstaande tekening valt uiteen in verschillende stukken: het gelaat, het haar en de nek. Aan de achterkant van het haar (bij de donkere stukken) heb ik lang gewerkt en dat toont. Dat trekt de aandacht weg van het gelaat. Het mooiste stuk vind ik nog de kuiltjes van de nek en de schaduwen van de kleding daar omheen. Die zijn het minst doorwerkt en ogen daarom het meest fris. Maar ja, bij een goed georganiseerd portret hoort de aandacht daar niet heen te gaan.

Ria, 50 x 65 cm

Ria, 50 x 65 cm

Organisatie

Het Egmondse tekenseizoen is weer begonnen. Normaal bedenk ik elk jaar een nieuwe techniek om uit te proberen. Afgelopen jaar was dat zwart-wit in Oost-Indische inkt. Voor het komende jaar had ik geen helder plan: de meeste technieken heb ik eigenlijk wel gehad. Maar een nieuw thema kan ook iets anders zijn dan een techniek, bijvoorbeeld een schilderkunstig aspect als ‘licht/donker’ of ‘ruimtelijkheid’. Toen kwam ik op ‘organisatie’ als thema. Dat klinkt misschien wat vaag, maar een tekening of schilderij moet je organiseren, hetgeen zoiets betekent als dat je de verschillende elementen moet laten samenwerken tot één totaalbeeld. Onderstaande tekening is georganiseerd via een arceertechniek in potlood, die in het gelaat gedetailleerder uitgewerkt is dan in de rest van de tekening. Dat werkt op zich mooi, alleen kan het oog net iets meer nadruk gebruiken.

Daniëlle, 50 x 65 cm

Daniëlle, 50 x 65 cm

Overtrektekening

Bij het opwerken/mooimaken heb ik een aantal tangotekeningen verprutst. Ik heb ze weten te redden door ze op een lichtbak (het vensterraam) over te trekken (deze, deze en deze). Omdat ik toch bezig was, heb ik toen meteen maar een dubbele overtrektekening gemaakt: eerst één tangopaar overtrekken, daarna een tweede erachter geplakt. Zie onder voor het resultaat. Ik ben vooral blij met de verdeling van het zwart, wit en grijs. Mooi ook hoe de lijnen van het tweede stel oplossen door de grijstoon die er overheen geschilderd is. Een verbeterpunt dat ik zie, is de positionering van de witte (licht)vlek. Die vlek kan op een plek die meer visuele spanning oplevert, ik denk dat ik wel weet waar.

Dubbele omhelzing, ca. 12 x 18 cm, pen en inkt (niet te koop)

Dubbele omhelzing, ca. 12 x 18 cm, pen en inkt (niet te koop)

Buscándote

Ter voorbereiding op de markt tijdens het Alkmaarse festival Tango à la Carte heb ik getekend in tangosalon Buscándote te Bussum. Tussen het dansen door pakte ik pen en papier om mijn tekenkunsten te proberen. Onderstaande tekening is van Pieter en Heleen, lieve mensen en goede tangovrienden. Zelf ben ik er erg blij mee. Ook al is het een snelle schets, ik herken er Heleen in (in de linkerarm waarmee ze Pieter omhelst) en Pieter (de houding van zijn hoofd). En óeps, nu pas zie ik dat de tekening niet klopt: de afstand tussen Pieters nek en zijn rechterschouder (links voor de kijker) is te groot, alleen stoort dat niet. Voor de verkoop heb ik de tekening nog verder opgewerkt: schaduwen ingewassen, achtergrond verder uitgewerkt, maar misschien vind ik deze versie nog wel mooier.

Pieter en Heleen, ca. 15 x 18 cm, pen en inkt (verkocht)

Pieter en Heleen, ca. 15 x 18 cm, pen en inkt (verkocht)