Tag: droge naald

Boud

Drie weken geleden was ik in danssalon Luz de Luna aan het experimenteren. Ik wilde live een aantal droge naald etsen maken. Dat was een nogal boud plan dat – omdat je niet ziet wat je tekent – eigenlijk alleen maar kon mislukken. Ik heb een paar etspogingen ondernomen en die later afgedrukt. Onderstaande prent is een van de resultaten. Je moet je nogal inspannen om er een tangoscène in te herkennen. De dansvloer is nog het meest herkenbaar, daarna de ballonnen aan het plafond van de tangosalon, daarna pas het danspaar. Mijn plan is om het hier niet bij te laten, maar om de etsplaatjes (0.3 mm pvc) nog een keer op te werken. Wie weet wat dat oplevert. Het resultaat zal alleen aan spontaniteit inboeten, vrees ik. Maar misschien is in dit geval minder spontaniteit wel beter.

No photo found.

Schuurpapier

Met een ets druk je zwarte inkt op wit papier. Daarmee grijstonen krijgen is dus een hele kunst. Spelen met plaattoon is een mogelijkheid, maar een druk is dan niet reproduceerbaar. In de klassieke etstechniek worden grijstonen verkregen met de aquatint-techniek: een bewerkelijk proces waarmee minuscuul kleine putjes in de plaat worden geëtst – als in een krantenfoto, zeg maar. Zelf dacht ik het eenvoudiger aan te pakken met schuurpapier: de plekken waar een grijstoon nodig is lichtjes opschuren. Op het plastic etsplaatje zagen de schuurplekken er grof en ongecontroleerd uit. Over het eindresultaat ben ik echter niet ontevreden.

model Toon, 21 x 30 cm (droge naald)

model Toon, 21 x 30 cm (droge naald)

Plaattoon

Bij het drukken wordt een etsplaatje eerst in-geinkt en daarna afgeslagen: de inkt die niet in de groeven zit is overtollig en wordt voorzichtig van de plaat geveegd. Toen ik een maand geleden het drukken weer oppakte, dacht ik te gemakkelijk over dat afslaan. Ik behandelde het als een technisch klusje: gewoon de inkt van de plaat halen – alleen in de groeven de inkt laten zitten. Het resultaat: steriele, kale drukken met weinig zwart als gevolg van het harde poetsen. De volgende stap was om eerst het model voorzichtig schoon te vegen en in de achtergrond wat meer inkt te laten staan. Dat was al beter, maar daardoor leek het model “wittig” en “uitgeknipt”. Deze week, bij het drukken van een nieuwe serie model-etsen kwam pas het diepere inzicht: de kunst is om overal een waas van inkt te laten staan – plaattoon heet dit. De mate van grijs kan variëren en alleen díe plekken die echt wit moeten zijn, worden schoon gepoetst. In de onderstaande ets is dat redelijk gelukt – het lichaam van het model bevat hier en daar wat plaattoon.

model Marieke, 21 x 30 cm (droge naald)

model Marieke, 21 x 30 cm (droge naald)

Braam

Een kras met een hardstalen naald op een etsplaatje levert behalve een groef ook een braam op. Bij het drukken gaat de inkt niet alleen in de groef zitten, maar blijft bij het afslaan ook áchter de braam haken. Dat geeft de wazige, fluweelzachte lijnen die droge naald etsen zo mooi maken. Bij elke drukgang wordt de kenmerkende braam steeds iets verder platgedrukt. Daardoor wordt elke volgende druk minder mooi. Die kwetsbaarheid maakt een droge naald ets eigenlijk nóg mooier.

model Chantal, 21 x 30 cm (droge naald)

model Chantal, 21 x 30 cm (droge naald)

Voorlangs/achterlangs

In een tekening is het de kunst zoveel mogelijk weg te laten. Maar wát laat je dan weg? Soms zijn er schilderkunstige principes die uitkomst bieden, en ik vind het leuk om dergelijke principes te leren doorzien. Eén zo’n kwestie kan ik het beste uitleggen met knoopdiagrammen. Een (wiskundig) knoopdiagram is niets anders dan een platgeslagen knoop: de draad die bij een kruising voorlangs loopt wordt doorgetrokken getekend, terwijl de draad die achterlangs kruist in de tekening even onderbroken wordt. Zo’n knoopdiagram bestaat dan uit een aantal losse, onsamenhangende lijntjes, maar suggereert een continue driedimensionale knoop. Dit voorlangs/achterlangs-principe wordt ook in de teken- en schilderkunst toegepast: een achtergrondlijn die de voorgrond dreigt te kruisen, wordt net iets eerder onderbroken om de voorgrond van de achtergrond “los” te weken. Met een beetje goede wil is in de onderstaande ets iets van dit voorlangs/achterlangs-principe te herkennen.

model Renée, 21 x 30 cm (droge naald, verkocht)

model Renée, 21 x 30 cm (droge naald, verkocht)

Model-etsen

Het modeltekenenseizoen is weer begonnen. Vóór de zomer was ik bezig met modelschilderen in olie, maar daar is het voor mijn gevoel nog niet koud genoeg voor. Daarom bedacht ik wat anders: model(sch)etsen in droge naald. Traditioneel gaat dat in koper- of zinkplaatjes, maar het kan ook in plastic of zelfs in karton. Gebroeders Winter verkopen 0.3mm pvc op A4-formaat (presentatievoorbladen). Kosten: 17 euro voor een pak van 100 vel. Op zo’n plastic vel kun je met een hardstalen krasnaald “tekenen”. Om tijdens het werk te kunnen zien wat er al staat, had ik met tape het pvc op een ondergrond van zwart papier bevestigd (tip van Greetje). Opbrengst van één modeltekensessie: acht of negen bekraste plastic velletjes waarop nog niet veel te zien is. Die “plaatjes” heb ik een paar dagen later afgedrukt in het Grafisch Atelier Alkmaar. Het drukken was weer even wennen: papier invochten, pers afstellen, in-inkten, afslaan, drukken. Vooral het afslaan is tricky: voor dat je het weet, haal je weer te veel inkt van het plaatje af. Maar de eerste resultaten zijn bemoedigend.

Model Dione, 21 x 30 cm (droge naald)

Model Dione, 21 x 30 cm (droge naald)